BİLSEM’e Kabul Edildikten Sonra Ne Olur? Uyum, Destek Eğitim, BYF, ÖYG ve Proje Programları: Adım Adım BİLSEM Eğitim Yolu (2026-2027)
BİLSEM’e girdikten sonra ne olur? Tanılama sürecinde bireysel değerlendirmeyi geçip kayıt hakkı kazanan öğrenci, Bilim ve Sanat Merkezi’nde (BİLSEM) tek bir “ders programına” değil, beş basamaklı bir eğitim yoluna girer: uyum, destek eğitim, bireysel yetenekleri fark ettirme (BYF), özel yetenekleri geliştirme (ÖYG) ve proje üretimi ve yönetimi. Bu rehber, yolun her basamağında ne yapıldığını, ne kadar sürdüğünü, hangi devam ve kayıt kurallarının geçerli olduğunu ve velinin neye dikkat etmesi gerektiğini MEB’in Bilim ve Sanat Merkezleri Yönergesi’ne madde numaralarıyla dayanarak anlatır.
Yazıyı matematik özel dersi veren Bu Özel Ders ekibi olarak yazdık; MEB’e ya da herhangi bir BİLSEM’e bağlı değiliz. Yönergenin metni 1 Aralık 2022’de yürürlüğe girmiştir ve MEB’in sitesinde yayımlanan metindeki değişiklik işaretlerine göre yalnızca 28. madde (il tanılama sınav komisyonu) 2023 ve 5 Kasım 2025’te değiştirilmiştir; bu yazıda anlatılan program kuralları (15-25. maddeler) o metne dayanır. Yine de grup büyüklükleri, ders günleri, seçmeli atölyelerin listesi ve program uygulama tablosu merkezden merkeze ve yıldan yıla değişebilir; çocuğunuzun kayıtlı olduğu BİLSEM’in duyurularını esas alın. Aday gösterme ve tanılama aşamaları için ayrı rehberimiz var: BİLSEM Nedir, Nasıl Aday Gösterilir? Son güncelleme: 28 Ekim 2026.
Kısa cevap (özet):
• Sıra: Uyum → destek eğitim → BYF → ÖYG → proje üretimi ve yönetimi. Her programı tamamlayan öğrenciye “Program Tamamlama Belgesi” verilir (Md. 17). Bu sıra genel zihinsel yetenek alanı içindir; resim ve müzik alanlarında yol farklıdır.
• Süreler: Uyum en fazla iki ay ve toplam 40 ders saati; destek eğitim 2. ve 3. sınıfta kayıtta uyum dahil en az 2 yıl, 4. sınıfta 1 yıl; BYF 5. sınıf düzeyinden başlamak şartıyla 2 yıl; ÖYG (genel zihinsel yetenek) 2 yıl; proje programında her yıl en az bir proje (Md. 22, 25).
• Düzen: Öğrenci kendi okuluna devam eder; BİLSEM etkinlikleri okul saatleri dışında, hafta içi ve/veya hafta sonu planlanır. Bir ders saati 40 dakikadır (Md. 15, 25).
• Devam: Mazeretsiz devamsızlık eğitim süresinin %30’unu geçemez; %20’ye ulaşana uyarı gönderilir. Kayıt güncelleme her yıl eylül ayının ilk haftası sonuna kadar yapılır; yapılmazsa BİLSEM ile ilişik kesilir (Md. 12, 14).
• Matematik: BİLSEM okul matematiğinin yerine geçmez; okul derslerine ek bir programdır. Merkezde ilköğretim ve lise matematik öğretmenleri görev alabilir; seçmeli atölyeler arasında Matematik Uygulamaları, Akıl Oyunları, İstatistik ve Veri Madenciliği vardır (Ek-1).
• Araştırma: Yetenekli öğrencilerin özel gruplandırıldığı uygulamalarda ortalama etki g ≈ 0,37 bulunmuştur (13 meta-analizi birleştiren çalışma; Steenbergen-Hu ve ark., 2016). Bu sonuç BİLSEM’e doğrudan genellenemez ve bir garanti değildir.
- BİLSEM eğitim yolu bir bakışta
- Uyum programı: ilk iki ay
- Destek eğitim programı
- Bireysel yetenekleri fark ettirme (BYF) programı
- Özel yetenekleri geliştirme (ÖYG) programı
- Proje üretimi ve yönetimi programı
- Haftalık düzen, seçmeli atölyeler ve devam kuralları
- BİLSEM’de matematik nerede?
- Araştırma ne diyor?
- Veli rehberi: okulu ve BİLSEM’i birlikte yürütmek
- Tanılanmadıysanız ya da kayıt yaptıramadıysanız
- Bu Özel Ders’in rolü ve sınırları
- 7 yaygın yanlış inanç
- Sık sorulan sorular
- Kaynaklar
BİLSEM eğitim yolu bir bakışta
Kısaca: Yönerge, BİLSEM’e kaydı yapılan öğrencilerin uyum, destek eğitimi, bireysel yetenekleri fark ettirme, özel yetenekleri geliştirme ve proje üretimi ve yönetimi programlarına alındığını belirtir (Md. 15/d ve Md. 17). Aşağıdaki tablo genel zihinsel yetenek alanında tanılanan öğrenci için yolu özetler.
| Program | Kimler için | Süre (yönergeye göre) | Odak |
|---|---|---|---|
| 1. Uyum | BİLSEM’e yeni kaydı yapılan tüm öğrenciler | En fazla 2 ay, toplam 40 ders saati (Md. 25/a) | Kurumu, öğretmenleri ve arkadaşları tanıma; sosyal ve psikolojik gelişimin gözlenmesi |
| 2. Destek eğitim | Uyumu tamamlayan, genel zihinsel yetenek alanında tanılanan öğrenciler | 2. ve 3. sınıfta kayıtta uyum dahil en az 2 yıl; 4. sınıfta kayıtta uyum dahil 1 yıl (Md. 25/b) | Temel becerilerin tüm alan ve disiplinlerle ilişkilendirilerek kazandırılması |
| 3. BYF | Destek eğitimi tamamlayanlar | 5. sınıf düzeyinden başlamak şartıyla 2 yıl: BYF-1 ve BYF-2 (Md. 25/c) | Bireysel yeteneklerin ve ilgi alanlarının fark edilmesi |
| 4. ÖYG | BYF’yi tamamlayanlar | Genel zihinsel yetenek alanında 2 yıl (Md. 25/ç) | Yönlendirildiği disiplinde derinlemesine, ileri düzey çalışma |
| 5. Proje üretimi ve yönetimi | ÖYG’yi tamamlayanlar | Her eğitim-öğretim yılında en az bir proje (Md. 22/2-a) | Danışman öğretmenle özgün proje üretme ve jüri önünde savunma |
İki not. (1) Resim ve müzik yetenek alanlarında tanılanan öğrenciler uyum programından sonra doğrudan ÖYG programına geçer ve bu program 2, 3 ve 4. sınıfta kayıt yaptıranlar için sırasıyla 7, 6 ve 5 yıl olarak planlanır (Md. 18/f ve Md. 25/2); bu yazı genel zihinsel yetenek alanını esas alır. (2) Destek eğitim için yönerge “en az” süre verir; BYF’nin 5. sınıf düzeyinden başlayacağı da belirtildiği için, 2. sınıfta kayıt yaptıran bir öğrencinin destek eğitimde iki yıldan uzun kalması mümkündür. Bu bizim okumamızdır; öğrencinin planını merkezin öğretmenler kurulu belirler.
Uyum programı: ilk iki ay
Kısaca: Uyum programı, yeni kayıt yapılan öğrencilerin BİLSEM’e alışması için yürütülen kısa bir tanışma dönemidir. İki ayı geçmeyecek biçimde toplam 40 ders saati olarak planlanır (Md. 25/a); bir ders saati 40 dakika olduğundan (Md. 25/d) bu, yaklaşık 26,7 saatlik bir çalışmaya denk gelir.
Yönergeye göre uyum programında önce BİLSEM’in misyonu, vizyonu ve temel değerleri tanıtılır; öğrenciyi tanımayı amaçlayan, kişisel, sosyal ve psikolojik gelişimine katkı sağlayan, bilimsel düşünceyi ve estetik duyguları geliştiren etkinlikler yapılır; merkezin laboratuvarları, yetenek geliştirme atölyeleri ve çalışanları tanıtılır (Md. 18). Sınıf öğretmeni ile rehber öğretmen/psikolojik danışman bu dönemde öncelikli uygulayıcı ve gözlemcidir. Elde edilen veriler öğretmenler kurulunda her öğrenci için ayrı ayrı değerlendirilir ve her öğrenciden sorumlu danışman rehber öğretmen bu dönemde belirlenir.
Uyum programının tanımı bir akademik başarı ölçümü değil, tanıma ve gözlem üzerine kuruludur. Veli açısından en önemli çıktı, çocuğun danışman rehber öğretmeniyle ve merkezin işleyişiyle ilk tanışmasıdır; bu kişiyle iletişimi baştan kurmak sonraki yıllarda işinizi kolaylaştırır.
Destek eğitim programı
Kısaca: Destek eğitim, genel zihinsel yetenek alanında tanılanan öğrencilerin geliştirmesi gereken temel becerilerin tüm alan ve disiplinlerle ilişkilendirilerek kazandırıldığı programdır (Md. 19). Yani burada tek bir konuda uzmanlaşma değil, geniş bir beceri tabanı hedeflenir.
Yönergede bu programda kazandırılması öngörülen beceriler şunlardır (Md. 19/2-a): iletişim, iş birliği, grupla çalışma, öğrenmeyi öğrenme, problem çözme, bilimsel araştırma, girişimcilik, eleştirel ve yaratıcı düşünme, etkili karar verme, teknoloji okuryazarlığı, sosyal sorumluluk ve kaynakları etkin kullanma. Program uygulama tablosunda (Ek-1) destek eğitim iki aşama (Destek-1 ve Destek-2) olarak gösterilir.
Süre kuralı kayıt sınıfına göre değişir: 2. ve 3. sınıfta kayıt yaptıran öğrenciler için ilk yılı öncelikle sınıf öğretmenleri tarafından okutulmak üzere, uyum programı dahil en az 2 eğitim-öğretim yılı; 4. sınıfta kayıt yaptıran öğrenciler için sınıf/branş öğretmenleri tarafından okutulmak üzere uyum dahil 1 yıl (Md. 25/b). Destek eğitim döneminde öğrencilerle bireysel ya da grup olarak proje hazırlama çalışmalarına başlanabilir (Md. 19/2-c); zaten yönerge, merkezdeki bütün etkinliklerin temelinde proje üretme ve geliştirme çalışmalarının esas alındığını söyler (Md. 16/e).
Bireysel yetenekleri fark ettirme (BYF) programı
Kısaca: BYF, genel zihinsel yetenek alanında tanılanan ve destek eğitimi tamamlayan öğrencilerin bireysel yeteneklerini fark etmeleri amacıyla yürütülen programdır (Md. 20). Destek eğitimde geniş bir beceri tabanı kurulduktan sonra bu basamakta çocuğun hangi alanda güçlü ve istekli olduğu araştırılır.
Yönergeye göre destek eğitim sonunda elde edilen verilerle öğrenciler gruplara ayrılır; yaratıcılıklarını öne çıkaran disiplinlere yönelik programlar uygulanır; öğrencinin en çok ilgi duyduğu, yetenekli olduğu ve ileride derinlemesine çalışabileceği alanları belirlemek için her alana özgü tutum ve becerileri fark ettirici etkinlikler ilgili alan öğretmenince planlanır. Bu dönemde proje çalışmaları sürer ve projeler destek eğitime göre daha kapsamlı hazırlanır (Md. 20/2).
Program, öğrencinin bütün alanları tanıyacağı biçimde BYF-1 ve BYF-2 olmak üzere toplam iki eğitim-öğretim yılı olarak planlanır ve 5. sınıf düzeyinden başlamak şartı aranır (Md. 20/2-g ve Md. 25/c). Program uygulama tablosundaki nota göre BYF-1 öncelikle ilköğretim branş öğretmenleri, BYF-2 ise öncelikle lise branş öğretmenleri tarafından yürütülür; branş yetersizse diğer branşlardan yararlanılır (Ek-1).
Çıkış kararı: BYF tamamlandığında öğrenciler öğretmenler kurulunca çoklu değerlendirme yöntemiyle değerlendirilir ve özel yetenekleri geliştirme programı alanlarına yönlendirilir (Md. 20/2-f). Yani hangi alanda derinleşileceği, kurulun değerlendirmesiyle belirlenir.
Özel yetenekleri geliştirme (ÖYG) programı
Kısaca: ÖYG, genel zihinsel yetenek alanında BYF’yi tamamlayan öğrencilerin özel yeteneklerini geliştirmek amacıyla yürütülen programdır ve genel zihinsel yetenek alanı için 2 eğitim-öğretim yılı olarak planlanır (Md. 21 ve Md. 25/ç).
Bu basamakta yönergeye göre öğrencilerin özel yetenek alanlarına yönelik bilimsel ve sanatsal etkinlik temelli çalışmalara yoğunluk kazandırılır; program öğrenci merkezli ve disiplin ya da disiplinler arası yapıda hazırlanır; öğrencinin yönlendirildiği disiplinlerde derinlemesine ve ileri düzeyde bilgi, beceri ve davranış kazanması ve bu doğrultuda üretimde bulunması sağlanır (Md. 21/2). Yani destek eğitim “geniş”, ÖYG “derin” bir programdır. ÖYG öğrencileri de tanılandıkları alandaki programlarını aldıkları sürece seçmeli atölyelerden yararlanabilir (Md. 21/2-e).
Proje üretimi ve yönetimi programı
Kısaca: Proje üretimi ve yönetimi, ÖYG’yi tamamlayan öğrencilerin ilgi ve yetenekleri doğrultusunda bir alanda ya da disiplinde, bireysel veya grupla yürüttüğü programdır (Md. 22). Yönerge yöntemi şöyle tarif eder: öğretmenin bilgi aktarmasından çok, belirlenen projeler doğrultusunda çalışma ve bu süreçte öğrenme esastır (Md. 22/2-ç).
| Konu | Yönergedeki kural (Md. 22/2) |
|---|---|
| Ne kadar proje? | Öğrenci her eğitim-öğretim yılında BİLSEM Proje Yazım Kılavuzu’na göre en az bir proje hazırlar. |
| Konuyu kim seçer? | Proje konuları danışman öğretmenlerin rehberliğinde öğrenciler tarafından belirlenir ve yürütülür; öncelikle ÖYG’de eğitim alınan alan, ayrıca diğer alanlar da tercih edilebilir. |
| Danışman öğretmenin görevi | Proje öneri formu ve en az bir ilerleme raporunu BİLSEM Modülü üzerinden doldurur. |
| Savunma | Öğrenci projesini jüri önünde savunur. Düzeltme kararı verilirse en geç üç ay içinde düzeltmeleri yapar ve aynı jüri önünde yeniden savunur. |
| Proje üretilemezse | Danışman öğretmen, üretimin gerçekleşmeme nedenlerini yazılı rapor hâlinde öğretmenler kuruluna bildirir. |
| Özgün fikir | BİLSEM idaresi, ortaya çıkan özgün fikrin endüstriyel hâle getirilmesi için patent, faydalı model, marka ve tasarım başvuru süreçlerine ilişkin işlemleri gerçekleştirir. |
Haftalık düzen, seçmeli atölyeler ve devam kuralları
Kısaca: BİLSEM eğitimi öğrencinin örgün eğitim gördüğü saatler dışında, hafta içi ve/veya hafta sonu olacak şekilde planlanır; bireysel ve/veya grup eğitimi biçiminde yürütülür (Md. 15/a ve 15/c). Etkinlikler Bakanlıkça hazırlanan ortak yıllık çalışma takvimine göre yürür; ara tatil, yarıyıl ve yaz tatillerinde yaz okulu, kış okulu ve öğrenci kampları da düzenlenebilir (Md. 15/ç). Tarihî mekân, müze, sanayi tesisi, üniversite, festival ve fuar ziyaretleri gibi kurum dışı faaliyetler de eğitim kapsamında sayılır (Md. 15/f); veli kayıtta bu tür kurum dışı etkinliklere katılım için muvafakat belgesi imzalar (Md. 13, Ek-3).
Seçmeli atölyeler: Öğrenciler temel alanlardaki ders ve etkinlikleri öngörülen sürelerde almak şartıyla, seçmeli alan ders/etkinlik/yetenek geliştirme atölyelerinden haftada en az birini, en az 2 ders saati olarak alabilir; seçimde üst sınır aranmaz ve seçimi kayıt güncelleme döneminde veli yapar (Md. 16/h). Uyum programı dışındaki programlarda yerel fırsatlar değerlendirilerek yeni seçmeli etkinlik ve atölyeler açılabilir (Md. 16/g).
| Kural | Yönergede ne yazıyor? | Madde |
|---|---|---|
| Devamsızlık | Bir eğitim-öğretim yılında mazeretsiz devamsızlık eğitim süresinin %30’unu geçemez; %20’ye ulaşana devamsızlık uyarısı gönderilir; mazeret göstermeksizin sınırı aşanların kaydı dönem sonunda silinir. | 14/1 |
| Kayıt güncelleme | Her yıl eylül ayının ilk haftası sonuna kadar veli tarafından yapılır. Yapılmazsa BİLSEM ile ilişik kesilir; resmî mazeret belirtilirse bu hüküm uygulanmaz. | 12/4, 14/5 |
| İlköğretimden ortaöğretime (liseye) geçiş | BİLSEM’e kayıtlı öğrencilerin kayıt güncelleme ve nakil işlemleri, örgün eğitimdeki yerleştirme işlemleri tamamlandıktan sonra yapılır. | 12/5 |
| Program sonu değerlendirmesi | Her program sonunda öğrencinin durumu öğretmenler kurulunda değerlendirilir. Devam ettiği programdan yararlanamadığı ve devamında yarar bulunmadığı oy çokluğuyla kararlaştırılan öğrencinin BİLSEM ile ilişiği kesilir; karar veliye bildirilir. | 14/6 |
| Nakil | Veli yazılı başvuru ile BİLSEM modülü üzerinden nakil isteyebilir; dosya otuz gün içinde yeni merkeze gönderilir; BİLSEM’ler arası nakillerde en çok yedi günlük süre devamsızlıktan sayılmaz. | 12/2-3 |
| Taşınma ve yurt dışı | Nakil gidilen ilçede BİLSEM yoksa BİLSEM öğrencisi olma hakkı saklı kalır (büyükşehir merkez ilçeleri hariç); zorunlu nedenle yurt dışına çıkanlar için de veli başvurusuyla hak saklı kalır. | 14/2-3 |
| Veli bilgilendirme | Rehberlik ve psikolojik danışma servisi her dönem sonunda öğrencinin durum raporunu yönetime sunar ve veliyi bilgilendirir. | 23/2-b |
BİLSEM’de matematik nerede?
Kısaca: BİLSEM, okul matematiğinin yerine geçen bir “matematik kursu” değildir. Yönerge programların örgün eğitim kurumlarının programlarıyla bütünlük oluşturacak şekilde hazırlanmasını (Md. 7/c) ve eğitimin öğrencinin kayıtlı olduğu okul, veli ve BİLSEM arasındaki iş birliğiyle yürütülmesini (Md. 7/e) ister; hedef ise üst düzey düşünme becerileri, proje ve derinlemesine çalışmadır (Md. 7 ve 16).
Program uygulama tablosunda (Ek-1) görev alacak branşlar arasında ilköğretim matematik ve lise matematik öğretmenleri yer alır. Genel zihinsel yetenek alanındaki seçmeli atölyeler arasında Matematik Uygulamaları, Akıl Oyunları, İstatistik ve Veri Madenciliği bulunur; bunlar uyum programından sonraki programlarda alınabilir. Hangi atölyenin açıldığı merkezin imkânlarına ve öğrenci sayısına bağlıdır.
Burada bizim yorumumuz: yönerge BİLSEM’i okul müfredatını yürüten bir kurum olarak tanımlamadığı için, çarpım tablosu, kesirler ya da problem çözme gibi okul matematiğindeki temel boşlukların BİLSEM’de kapanmasını beklemek gerçekçi olmaz. BİLSEM’e devam eden bir çocuk da okul matematiğinde zorlanabilir ya da matematiğe karşı kaygı geliştirebilir. Bu durumda temel becerileri sağlamlaştırmak için İlkokul Matematik Rehberi, öğrenmenin işleyişi için Matematik Nasıl Öğrenilir? ve çocuk matematikten kaygı duyuyorsa Matematik Kaygısı Rehberi işinize yarayabilir.
Araştırma ne diyor?
Kısaca: Yetenekli öğrencileri benzer düzeydeki akranlarla ve uygun zorlukta içerikle buluşturmanın akademik kazanç sağladığına dair güçlü bir araştırma birikimi var; ancak BİLSEM’in kendi modeline (okul dışı, proje temelli zenginleştirme) doğrudan bir etki ölçümü sunmuyoruz.
Steenbergen-Hu, Makel ve Olszewski-Kubilius (2016), yaklaşık yüz yıllık literatürü iki “ikinci düzey” meta-analizle birleştirdi: gruplama için 13 önceki meta-analiz (172 çalışma), hızlandırma için üç meta-analiz. Bulgular özetle şöyle: yetenekli öğrenciler için özel gruplamada ortalama etki g = 0,37; sınıf içi gruplamada g = 0,19-0,30; sınıflar arası konu bazlı gruplamada g = 0,26; hızlandırmada genel etki g ≈ 0,42. Diğer gruplama biçimlerinde anlamlı bir fayda görülmemiştir.
Bu sonuçları nasıl okumalı? (1) Ortalama değerlerdir; her çocuk için bir garanti değildir. (2) Ölçülen sonuç büyük ölçüde akademik başarıdır; yaratıcılık, sosyal-duygusal gelişim ve motivasyon farklı sorulardır. (3) Çalışmalar BİLSEM gibi okul dışı bir zenginleştirme sistemini değil, çeşitli okul içi uygulamaları kapsar. Dolayısıyla “BİLSEM’e devam eden çocuğun başarısı şu kadar artar” demek bu kanıtın sınırlarını aşar.
Veli rehberi: okulu ve BİLSEM’i birlikte yürütmek
Kısaca: Aşağıdaki öneriler yönergeden değil, yönergedeki kuralların pratikte ne anlama geldiğine dair genel deneyimimizden ve pedagojik sağduyudan gelir; kesin bilgi için merkezin idaresine danışın.
- Danışman rehber öğretmeni tanıyın. Çocuğun gelişimini izlemek, okul ve aileyle iletişim kurmak üzere görevlendirilen kişidir; dönem sonu durum raporunu okuyup soru sorun (Md. 23/2-b).
- Eylül takvimini not edin. Kayıt güncelleme ve seçmeli atölye seçimi aynı dönemde yapılır; süre kaçırılırsa ilişik kesilebilir (Md. 12/4, 14/5).
- Seçmeli atölyeyi çocukla birlikte seçin. Yönerge haftada en az bir atölye ister, üst sınır koymaz; “kaç tane” sorusunun cevabı çocuğun enerjisidir.
- Okulla bağı koruyun. Eğitim; okul, veli ve BİLSEM iş birliğiyle yürür (Md. 7/e). Okul öğretmenini BİLSEM programından haberdar etmek, ödev ve yorgunluk konusunda ortak karar almayı kolaylaştırır.
- Projeyi çocuğun bırakın. Konu, danışman rehberliğinde öğrenci tarafından belirlenir ve savunmayı da öğrenci yapar (Md. 22/2); veli ya da özel öğretmen projeyi yazmaya başladığında amaç ortadan kalkar.
- Yük dengesini izleyin. Okul, BİLSEM, özel ders ve etkinlikler toplandığında çocuğun oyun ve dinlenme zamanı kalıyor mu? Uyku düzeni, isteksizlik ve karın ağrısı gibi belirtiler yükün fazla olduğunu gösterebilir.
- Belgeleri saklayın. Her program sonunda verilen Program Tamamlama Belgesi’ni (Md. 17/2) ve dönem raporlarını bir dosyada toplayın.
Tanılanmadıysanız ya da kayıt yaptıramadıysanız
Kayıt hakkını kaçırmayın. BİLSEM’e yerleştirme kararı alınan öğrencilerin kayıtları, tanılama kılavuzunda belirtilen takvime göre veliler tarafından yaptırılır; takvim içinde kaydı yaptırılmayan öğrenciler kayıt haklarını kaybeder (Md. 12/1). Kayıtta kayıt formu ve veli muvafakat belgesi istenir; kayıt formunda veli, öğrencinin BİLSEM’e devamını sağlayacağını taahhüt eder (Md. 13, Ek-2).
Sonuca itiraz. Ön değerlendirme ve bireysel değerlendirme sonuçlarına ilişkin itirazları il tanılama sınav komisyonu değerlendirir; maddi hata içermeyen itirazlar il komisyonunca karara bağlanır, maddi hata içerenler karara bağlanmak üzere Merkez Tanılama Sınav Komisyonu’na gönderilir (Md. 29/1-d ve Md. 27/1-d). İtirazın nasıl ve hangi tarihlerde yapılacağı o yılın kılavuzunda yer alır; süreç ayrıntıları için tanılama aşamaları bölümüne bakabilirsiniz.
Tanılanmadıysa. Aday gösterme süreci her yıl yürütülür; hangi sınıf düzeylerinin aday gösterilebileceği ve kota her yıl kılavuzla belirlenir. Bir sonraki yıl yeniden değerlendirilme fırsatı, çocuğun o yıl hâlâ aday gösterilebilecek sınıf düzeyinde olmasına bağlıdır. Tanılama belirli bir yılda, belirli ölçme araçlarıyla ve kotayla sınırlı yürütülen bir süreçtir; sonucu çocuğun tüm potansiyelinin hükmü gibi okumak yanlış olur. Bu dönemde düşünme becerilerini oyunla desteklemek isterseniz BİLSEM Hazırlık Özel Ders Rehberi, hazırlığın neye yarayıp neye yaramadığını dürüstçe anlatır.
Bu Özel Ders’in rolü ve sınırları
Kısaca: Biz BİLSEM’in resmî programının yerine geçmeyiz; aileler için tamamlayıcı bir matematik desteğiyiz. Yazıyı yazan ekip olarak bunun bir çıkar ilişkisi olduğunu baştan belirtiyoruz.
- Yapabildiğimiz: İlkokul öğrencisinin okul matematiğindeki temel becerilerini sağlamlaştırmak (3, 4 ve 5. sınıf programımız), BİLSEM’e hazırlanan çocuklara düşünme görevlerine aşinalık kazandırmak (BİLSEM hazırlık programımız), matematik kaygısı olan çocuklarda güven kurmak.
- Yapmadığımız: BİLSEM projesini yazmak ya da hazırlamak, tanılama sonucu ve kayıt garantisi vermek, MEB’in ya da herhangi bir BİLSEM’in adına konuşmak. Proje, danışman öğretmenin rehberliğinde çocuğa aittir.
- Dersler: Online dersler 80 dakikadır ve birebir ya da en fazla 4 öğrencilik mini grup olarak yapılabilir; yüz yüze dersler İstanbul’da birebir ve 90 dakikadır. İlk görüşme ve tanı testi ücretsizdir.
Bir eğitmen seçerken sorulacak sorular için 20 kriterli öğretmen seçimi rehberimize, online ders düzenini merak ediyorsanız online matematik özel ders rehberimize bakabilirsiniz. Sorularınız için iletişim sayfamızdan yazabilirsiniz.
7 yaygın yanlış inanç
| İnanış | Gerçek |
|---|---|
| “BİLSEM bir okuldur; çocuk okuldan ayrılır.” | Öğrenci kendi okuluna devam eder; BİLSEM etkinlikleri örgün eğitim saatleri dışında planlanır ve eğitim okul, veli ve BİLSEM iş birliğiyle yürür (Md. 7/e, 15/a). |
| “Bir kez kayıt olan çocuk BİLSEM’de kalıcıdır.” | Kayıt güncelleme yapılmazsa, mazeretsiz devamsızlık sınırı aşılırsa ya da program sonu değerlendirmesinde programdan yararlanamadığına karar verilirse ilişik kesilebilir (Md. 12, 14). |
| “Proje yazımı ilk günden başlar.” | Proje üretimi ve yönetimi, ÖYG’den sonraki programdır; ancak destek eğitimde proje hazırlama çalışmalarına başlanabilir (Md. 19/2-c, 22). |
| “BİLSEM okul notlarını yükseltir.” | Yönergenin hedefi üst düzey düşünme becerileri, proje ve derinlemesine çalışmadır; okul notlarında artış vaat edilmez ve bu konuda bir garanti yoktur. |
| “İstediğim kadar seçmeli atölye alırım.” | Seçimde üst sınır yoktur, ancak hangi atölyenin açılacağı merkezin imkânlarına ve yeterli öğrenci sayısına bağlıdır (Md. 16/g, Ek-1). |
| “Projeyi veli ya da özel öğretmen hazırlayabilir.” | Konuyu öğrenci belirler, danışman öğretmen rehberlik eder, savunmayı öğrenci yapar (Md. 22/2). |
| “BİLSEM’e girmeyen çocuk yetenekli değildir.” | Tanılama, belirli ölçme araçları ve kotayla sınırlı bir süreçtir; çocuğun değeri ve gelişim potansiyeli tek bir sonuçla ölçülmez. |
Sık sorulan sorular
BİLSEM’e kabul edildikten sonra ne olur?
Kayıt hakkı kazanan öğrenci, belirlenen takvimde veli tarafından kaydedilir ve uyum, destek eğitim, bireysel yetenekleri fark ettirme (BYF), özel yetenekleri geliştirme (ÖYG) ve proje üretimi ve yönetimi programlarına sırayla alınır. Öğrenci kendi okuluna devam eder; BİLSEM etkinlikleri okul saatleri dışında yapılır. Takvimde kayıt yaptırılmazsa kayıt hakkı kaybedilir.
BİLSEM eğitim programları nelerdir?
Yönergeye göre beş program vardır: uyum, destek eğitim, bireysel yetenekleri fark ettirme, özel yetenekleri geliştirme ve proje üretimi ve yönetimi. Her programı tamamlayan öğrenciye Program Tamamlama Belgesi verilir. Resim ve müzik alanında tanılanan öğrenciler uyum programından sonra doğrudan özel yetenekleri geliştirme programına geçer.
BİLSEM uyum programı kaç saat sürer?
Uyum programı en fazla iki ay sürecek şekilde toplam 40 ders saati olarak planlanır; bir ders saati 40 dakikadır. Amaç, öğrencinin BİLSEM’i, öğretmenlerini ve arkadaşlarını tanımasıdır.
Destek eğitim programı kaç yıl sürer?
2. ve 3. sınıfta kayıt yaptıran öğrenciler için uyum dahil en az 2 eğitim-öğretim yılı, 4. sınıfta kayıt yaptıranlar için uyum dahil 1 yıl olarak planlanır. Süre en az olarak verildiği için merkezin planı bundan uzun olabilir.
BYF (bireysel yetenekleri fark ettirme) nedir?
BYF, destek eğitimi tamamlayan öğrencilerin bireysel yeteneklerini fark etmeleri için yürütülen programdır. BYF-1 ve BYF-2 olmak üzere iki yıl sürer ve 5. sınıf düzeyinden başlamak şartı aranır. Sonunda öğretmenler kurulu öğrenciyi çoklu değerlendirme yöntemiyle değerlendirir ve özel yetenekleri geliştirme alanlarına yönlendirir.
ÖYG (özel yetenekleri geliştirme) programı nedir?
ÖYG, öğrencinin yönlendirildiği disiplinde derinlemesine ve ileri düzeyde bilgi, beceri ve davranış kazanmasını amaçlar. Genel zihinsel yetenek alanında 2 eğitim-öğretim yılı olarak planlanır; ardından proje üretimi ve yönetimi programı başlar.
BİLSEM dersleri okul saatlerinde mi yapılır?
Hayır. BİLSEM’deki eğitim ve öğretim etkinlikleri öğrencinin örgün eğitim gördüğü saatler dışında, hafta içi ve/veya hafta sonu olacak şekilde planlanır. Ara tatil, yarıyıl ve yaz tatillerinde yaz okulu, kış okulu ve öğrenci kampları da düzenlenebilir.
BİLSEM devamsızlık sınırı nedir?
Bir eğitim-öğretim yılında mazeretsiz devamsızlık eğitim süresinin yüzde 30’unu geçemez. Devamsızlığı yüzde 20’ye ulaşan öğrenciye uyarı gönderilir; mazeret göstermeksizin sınırı aşanların kaydı dönem sonunda silinir.
BİLSEM kayıt güncelleme ne zaman yapılır?
BİLSEM’e kayıtlı öğrencilerin velileri her yıl eylül ayının ilk haftası sonuna kadar kayıt güncelleme işlemlerini yapar. Seçmeli atölye tercihleri de bu dönemde veli tarafından yapılır. Resmî mazeret olmadan işlem yaptırmayan öğrencinin BİLSEM ile ilişiği kesilir.
Taşınırsak BİLSEM kaydı ne olur?
Veli yazılı başvuruyla BİLSEM modülü üzerinden nakil isteyebilir. Taşınılan ilçede BİLSEM yoksa, büyükşehir merkez ilçeleri hariç, BİLSEM öğrencisi olma hakkı saklı kalır. Zorunlu nedenle yurt dışına çıkan öğrenciler için de velinin yazılı başvurusuyla bu hak saklı kalır.
BİLSEM’de matematik dersi var mı?
BİLSEM okul matematiğinin yerine geçen bir kurs değildir. Program uygulama tablosunda ilköğretim ve lise matematik öğretmenleri görev alabilir; seçmeli atölyeler arasında Matematik Uygulamaları, Akıl Oyunları, İstatistik ve Veri Madenciliği bulunur. Okul matematiğindeki temel eksikler için ayrıca destek almak gerekebilir.
BİLSEM projesini kim hazırlar?
Proje konusunu danışman öğretmenin rehberliğinde öğrenci belirler ve yürütür; öğrenci projesini jüri önünde savunur. Projeyi veli ya da özel öğretmenin yazması programın amacına aykırıdır.
Ortaokuldan liseye geçerken BİLSEM kaydı devam eder mi?
BİLSEM’e kayıtlı öğrencilerin ilköğretimden ortaöğretime geçişte kayıt güncelleme ve nakil işlemleri, örgün eğitimdeki yerleştirme işlemleri tamamlandıktan sonra yapılır. BİLSEM bir LGS hazırlık programı değildir; kendi başına bir yetenek geliştirme sistemidir.
BİLSEM ücretli mi?
Yönerge metninde BİLSEM eğitimi için aileden ücret alınmasına dair bir hüküm bulunmuyor; BİLSEM’ler MEB’e bağlı resmî kurumlardır. Ulaşım gibi ailenin karşılayacağı giderler için kayıtlı olduğunuz merkezin idaresine sorun.
Çocuğum tanılanmadıysa ne yapabilirim?
Süreç her yıl yeniden yürütülür; aday gösterilebilecek sınıf düzeyi ve kota o yılın kılavuzuyla belirlenir. Sonuçlara itirazlar il tanılama sınav komisyonunca değerlendirilir. Çocuğun düşünme becerilerini oyunla ve okul matematiğiyle desteklemek, sonuç ne olursa olsun genel öğrenmesine katkı sağlar.
Kaynaklar
- T.C. Millî Eğitim Bakanlığı, Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü. Bilim ve Sanat Merkezleri Yönergesi (yürürlük: 1 Aralık 2022; 28. madde değişiklikleri: 15 Aralık 2023 ve 5 Kasım 2025). orgm.meb.gov.tr
- T.C. Millî Eğitim Bakanlığı. 2025-2026 Bilim ve Sanat Merkezleri Öğrenci Tanılama ve Yerleştirme Kılavuzu. meb.gov.tr
- Steenbergen-Hu, S., Makel, M. C., & Olszewski-Kubilius, P. (2016). What one hundred years of research says about the effects of ability grouping and acceleration on K-12 students’ academic achievement: Findings of two second-order meta-analyses. Review of Educational Research, 86(4), 849-899. doi.org/10.3102/0034654316675417
Önemli not: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Yönerge maddeleri, 28 Ekim 2026’da MEB’in sitesinden okunan metne göre özetlenmiştir; yönerge, program uygulama tablosu ve her merkezin uygulaması değişebilir. Kesin ve güncel bilgi için çocuğunuzun kayıtlı olduğu BİLSEM’in idaresine ve MEB’in resmî duyurularına başvurun. Hazırlayan: Bu Özel Ders eğitmen ekibi.